Lajme

D- Dita e shpresës në Normandi

Kur dielli lind mbi plazhin Omaha, duke zbuluar shtresa të mëdha rëre të lagur, që shtrihen drejt shkëmbinjve të largët, dikush fillon të kuptojë pafundësinë e detyrës me të cilën u përballën ushtarët aleatë më 6 qershor 1944, duke zbritur në bregun e Normandisë të pushtuar nga nazistët.

Disa ceremoni po mbaheshin të dielën për të përkujtuar 77 vjetorin e Ditës D, sulmin vendimtar që çoi në çlirimin e Francës dhe Evropës Perëndimore nga kontrolli i nazistëve, dhe për të nderuar ata që ranë.

©AP Photo

Në Ditën D, më shumë se 150 000 trupa Aleate zbarkuan në plazhet me emrin e koduar Omaha, Utah, Juno, Shpata dhe Ari, të transportuara nga 7 000 anije. Këtë vit, më 6 qershor, plazhet qëndruan të mëdha dhe gati të zbrazëta kur doli dielli, saktësisht 77 vjet nga pushtimi i agimit.

Për të dytin vit radhazi, përkujtimet e përvjetorit shënohen nga kufizime të udhëtimit ndaj virusit, që parandaloi veteranët dhe familjet e ushtarëve të rënë nga SHBA, Britania, Kanada dhe vendet e tjera aleate, të bëjnë udhëtimin në Francë. Vetëm disa zyrtarë u lejuan me përjashtime.

©AP Photo

Në Memorialin e sapondërtuar britanik të Normandisë pranë fshatit Ver-sur-Mer, gajde luajtën melodi përkujtimore dhe aeroplanët e luftës zunë mbi qiell tymin e bardhë, të kuq dhe të kaltër. Pjesëmarrësit me distancë sociale qëndruan me frikë ndaj solemnitetit dhe qetësisë së vendit, duke siguruar një pamje spektakolare dhe prekëse mbi Gold Beach dhe Kanalin Anglez.

Monumenti i ri u bën homazhe atyre nën komandën britanike që vdiqën në Ditën D, dhe gjatë Betejës së Normandisë.

©AP Photo

Një tekst i gdhendur në mur shkruan: “Ata vdiqën që Evropa të ishte e lirë”.

Vizitorët qëndruan për të përshëndetur më shumë se 22,000 burra dhe gra, kryesisht ushtarë britanikë, emrat e të cilëve janë gdhendur në kolonat prej guri. Ekranet gjigande treguan se veteranët e Ditës D u mblodhën njëkohësisht në Aboretum- Memorial Kombëtar të Britanisë, për të parë nga larg ngjarjen e Normandisë. Princi Charles, duke folur përmes lidhjes me video, shprehu keqardhje që nuk mund të merrte pjesë personalisht.

Më 6 qershor 1944, “Në zemër të mjegullnajës që mbështolli Bregun e Normandisë … ishte një rrufe e lirisë”, tha Ministria franceze e Mbrojtjes, Florence Parly. “Franca nuk harron. Franca është përgjithmonë mirënjohëse.”

Charles Shay, një amerikan vendas i Penobscot, i cili zbarkoi si mjek i ushtrisë amerikane më 6 qershor 1944, dhe tani e quan Normandinë shtëpi, ishte i vetmi veteran i mbijetuar i Ditës D që ishte prezent në ceremoninë Ver-sur-Mer.

Një veteran tjetër i Betejës së Normandisë, Kapiteni Britanik David Mylchreest, ishte gjithashtu i pranishëm. Ai zbarkoi me ekipin e tij në Normandi më 12 qershor 1944, për të zëvendësuar oficerët që kishin vdekur në ditët e para të luftës.

Shay më pas mori pjesë në një përkujtim në Varrezat Amerikane në Colleville-sur-Mer që përmbajnë 9,380 varre, shumica e tyre për ushtarakët që humbën jetën në zbarkimet e Ditës D dhe operacionet pasuese. 1,557 emra të tjerë janë të shkruar në Muret e të Zhdukurve.

©AP Photo

Shumica e ngjarjeve publike janë anuluar dhe ceremonitë zyrtare ishin të kufizuara në një numër të vogël të mysafirëve dhe personaliteteve të zgjedhura.

Denis van den Brink, një ekspert i Luftës së Dytë Botërore që punon për qytetin Carentan, vendi i një beteje strategjike pranë Utah Beach, pranoi “humbjen e madhe, mungesën e madhe të të gjithë veteranëve që nuk mund të udhëtonin”.

“Kjo me të vërtetë na dhemb shumë, sepse ata janë të gjithë rreth 95, 100 vjeç, dhe ne shpresojmë që ata do të zgjasin përgjithmonë. Por, ju e dini … ”, tha ai.

©AP Photo

Gjatë fundjavës së përvjetorit, shumë banorë vendas kanë dalë për të vizituar monumentet që shënojnë momentet kryesore të luftës dhe për të treguar mirënjohjen e tyre për ushtarët. Entuziastët francezë të historisë së Luftës së Dytë Botërore dhe disa udhëtarë nga vendet fqinje evropiane, mund të shiheshin gjithashtu me xhipa dhe automjete ushtarake në rrugët e vogla të Normandisë.

Disa reaktorë erdhën në Omaha Beach në orët e para të ditës për të nderuar ata që ranë atë ditë, duke sjellë lule dhe flamuj amerikanë.

Në Ditën D, 4mijë e 414 trupa Aleate humbën jetën, 2,501 prej tyre amerikanë. Më shumë se 5,000 u plagosën. Nga ana gjermane, disa mijëra u vranë e u plagosën.

Normandia ka më shumë se 20 varreza ushtarake që mbajnë kryesisht trupa amerikane, gjermane, franceze, britanike, kanadeze dhe polake që morën pjesë në betejën historike./Associated Press

Të ngjashme